ପ୍ର.୧. ଜୟନ୍ତୀ ବା ସ୍ମୃତି ସଭାରେ ଭାଷଣ ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ ?
କରାଯାଏ । ପ୍ରଥମେ ଉ- କବି/ଲେଖକ/ କଳାକାର ବା ନେତୃ ସ୍ଥାନୀୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସଭାରେ ତାଙ୍କର ଗୁଣ କୀର୍ତନ କରାଯା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରି ବକ୍ତା ସାଧାରଣତଃ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି ତାଙ୍କର ଭାଷଣ । ମାତ୍ର ଭାଷଣ ଶେଷରେ ବକ୍ତା ନିଜର ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରିଲେ ଭାଷଣର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅନେକ ବଢିଯାଏ । ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରଥମେ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ତାଙ୍କ କୀର୍ତି ଗାନ କରାଯାଇପାରେ । ଅବଶ୍ୟ ମନେ ରଖିବାକୁ ହେବଯେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଯେତେ ତ୍ରୁଟି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ବିଷୟରେ କିଛି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଆମର କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଦେଖିବା । ଦ୍ବିତୀୟତଃ ଉଦ୍ୟୋକ୍ତା ମାନେ ଆପଣଙ୍କ ମୁହଁରୁ ସେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଭଲଗୁଣ ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି । ବକ୍ତାଙ୍କ ମୁହଁରୁ ବ୍ୟକ୍ତଙ୍କର କିଛି ନୂଆ କୀର୍ତ୍ତି ଶୁଣିବାର ଇଚ୍ଛା କରିଛନ୍ତି ।
ଏଣୁ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଛି ନୂଆ କଥା ଜାଣିଥିଲେ କହିବା ଉଚିତ । ତରବର ହୋଇ କହିବେ ନାହ । ଏହା ଫଳରେ ଭାଷଣ ହରାଇବସେ ଆକର୍ଷଣ । ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କ କୃତିରୁ କିଛି କହିବା ଉଚିତ । । ତାଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱର ଗୋଟିଏ ଲେଖା ଦିଗ ଗଣି ଗଣି ଏକ, ଦୁଇ କରି କହିଲେ ଭଲଳାଗିବ ।
ଯାହାଙ୍କ ବିଷୟରେ କହୁଛନ୍ତି ଦେଶ, ଜାତି ବା ସମାଜ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ । । କାହାର ବା ସ୍ମୃତିଚାରଣ ସଭାରେ ତାଙ୍କ ନିନ୍ଦା ଗାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ନିନ୍ଦାଗାନ ଦ୍ବାରା ବକ୍ତା, ଶ୍ରୋତା ବା ଦର୍ଶକର ବିଶ୍ଵାସ ହରାଇ ବସେ । ଶେଷରେ ନିଜ ଭାଷଣର ସାର କଥା କୁହନ୍ତୁ । ଜୟନ୍ତୀ
ପରିଶେଷରେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରି ଭାଷଣ ଶେଷ କରନ୍ତି ।
ପ୍ର.୧. କଥନ କଳାର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ନିରୂପଣ କର ?
ଭି. କଥନ କଳା ହେଉଛି – ବୁଝି ସୁଝି ଭାବପୂର୍ଣ ଭାବରେ କହିବାର ବାକ୍ଶକ୍ତି । ଏହି ବାକ୍ମୟ ଏକ-ଦୁଇ ସୀମିତ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ସୀମାବଦ୍ଧ ହେଲେ ତାହାର ପରିଭାଷା ହୋଇଥାଏ, ପାରସ୍ପରିକ କଥାବାର୍ଭା- ଆଳାପ ଆଲୋଚନା ।
ମାତ୍ର ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କୌଣସି ପ୍ରସଂଙ୍ଗକୁ କେନ୍ଦ୍ରକରି କୌଣସି ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜଣେନିଜର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପରିଧୂରେ ଥାଇ ଓ ପରିଧରୁ ଡେଇଁ ସମୂହ ଚେତନାକୁ ଉଦ୍ବୋଧିତ, ପ୍ରବୋଧିତ, ଚମତକୃତ କରିବା ଭଳି ବକ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କଲେ ସେହି କ୍ଷେତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ବକ୍ତାର କଥନ ଚାତୁରୀକୁ ଭାଷଣ କୁହାଯାଏ ।
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାରୂପ ଭାଷଣ କଥନ କଳାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇ ଆବେଦନ ସାମୂହିକ ସମସ୍ୟା, ବିଶ୍ଵାସ, ଆଚରଣ, ଧାରଣା, ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଓ ଗ୍ରହଣାଭିମୁଖ୍ୟ ଦ୍ଵା ଦ୍ୱାରା ମୂଲ୍ୟାୟିତ ହୋଇଥାଏ । ଭାଷଣ କଥନ ସାହିତ୍ୟରେ ପରିଭାଷିତ ହୁଏ ।
ମୁଖ୍ୟତଃ କୌଣସି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସର୍ବସ ର୍ବସାଧାରଣଙ୍କୁ ଯୁକ୍ତି, ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ, ତର୍କତା, ତୁଳନା, କଥନୀ, ଗାୟନ, ବ୍ୟାଖ୍ୟାନ ମାଧ୍ୟମରେ ମହତ୍ତମ ସତ୍ୟପ୍ରତି ଅଭିମଣ୍ଡିତ କରିବାର କଥନ କଳାତ୍ମକ ବକ୍ତବ୍ୟକୁ ଭାଷଣ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଭାଷଣ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦୀକ୍ଷାନ୍ତ ସୂଚକ ହୋଇ ଥାପନ କଲେ ତାହାକୁ ଅଭିଭାଷଣ କୁହାଯାଏ । ଅଭିପ୍ରେତ ହେଲେ ଏବଂ ଏଥିରେ ବକ୍ତା ସଜ୍ଞାନ ତଥ୍ୟପୂର୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉତ୍
Assignment : 5 marks
1. ସାମାଜିକ ଯୋଗାଯୋଗ ର ମାଧ୍ୟମ
2. ଯୋଗାଯୋଗ କ୍ଷେତ୍ର ରେ ସାହିତ୍ୟ ର ଭୂମିକା
Ans.
୧. ସାମାଜିକ ଯୋଗାଯୋଗର ମାଧ୍ୟମ (Means of Social Communication)
ସାମାଜିକ ଯୋଗାଯୋଗ ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତି ବା ଗୋଷ୍ଠୀ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଭାବ ବିନିମୟ କରିଥାନ୍ତି। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ମାଧ୍ୟମଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
ପାରମ୍ପରିକ ମାଧ୍ୟମ: ଚିଠିପତ୍ର, ସଭାସମିତି, ଏବଂ ଲୋକକଳା (ପାଲା, ଦାସକାଠିଆ) ଯାହା ପୁରାତନ କାଳରୁ ସମାଜକୁ ଯୋଡ଼ି ରଖିଛି।
ଗଣମାଧ୍ୟମ (Mass Media): ସମ୍ବାଦପତ୍ର, ରେଡିଓ ଏବଂ ଟେଲିଭିଜନ। ଏହା ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ସୂଚନା ପହଞ୍ଚାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ଆଧୁନିକ ବା ଡିଜିଟାଲ ମାଧ୍ୟମ: ଇଣ୍ଟରନେଟ୍, ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ (Facebook, WhatsApp, X) ଏବଂ ଇ-ମେଲ୍। ଏହା ଭୌଗୋଳିକ ସୀମା ବାହାରକୁ ଯାଇ ଯୋଗାଯୋଗକୁ ଅତି ସହଜ ଓ ଦ୍ରୁତ କରିପାରିଛି।
୨. ଯୋଗାଯୋଗ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସାହିତ୍ୟର ଭୂମିକା (Role of Literature in Communication)
ସାହିତ୍ୟ କେବଳ କଳ୍ପନା ନୁହେଁ, ଏହା ଯୋଗାଯୋଗର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାଧ୍ୟମ। ଏହାର ଭୂମିକା ନିମ୍ନଭାଗରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି:
ଭାବ ପ୍ରକାଶର ମାଧ୍ୟମ: ସାହିତ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଜଣେ ଲେଖକ ନିଜର ଚିନ୍ତାଧାରା, ଅନୁଭୂତି ଓ ଆଦର୍ଶକୁ ସମାଜ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇଥାନ୍ତି।
ସାମାଜିକ ସଂସ୍କାର: କବିତା, ଗଳ୍ପ ଓ ଉପନ୍ୟାସ ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଜରେ ଥିବା କୁସଂସ୍କାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥାଏ। (ଉଦାହରଣ: ଫକୀର ମୋହନଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ)।
ସାଂସ୍କୃତିକ ସେତୁ: ସାହିତ୍ୟ ଗୋଟିଏ ପିଢ଼ିର ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରାକୁ ଅନ୍ୟ ପିଢ଼ି ପାଖକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବାରେ ବା ଯୋଗାଯୋଗ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ଭାଷାର ବିକାଶ: ଉତ୍ତମ ଯୋଗାଯୋଗ ପାଇଁ ଭାଷାର ଶୁଦ୍ଧତା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଆବଶ୍ୟକ, ଯାହା କେବଳ ସାହିତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ।
