Julius Caesar, Act 1, Scene II, Part 3 Evergreen book, Page: 38 to 46

 Julius Caesar, Act 1, Scene II, Part 3

Evergreen book, Page: 38 to 46

Caesar – Would he were fatter! But I fear him not: ..............................Cassius:  For we will shake him, or worse days endure.
Glossary

Would he were fatter — I wish he were fatter; Caesar thinks Cassius’s thin appearance reflects his restless and dangerous nature / काश, वह थोड़ा मोटा होता; सीज़र को लगता है कि कैसियस की दुबली काया उसके बेचैन और खतरनाक स्वभाव को दर्शाती है / କାଶ୍‌, ସେ ଟିକେ ମୋଟା ହୋଇଥାନ୍ତା; ସିଜରଙ୍କ ମତରେ କାସିଅସ୍‌ଙ୍କ ପତଳା ଚେହେରା ତାଙ୍କ ଅଶାନ୍ତ ଓ ବିପଜ୍ଜନକ ସ୍ୱଭାବକୁ ଦର୍ଶାଏ
Fatter — more stout or less thin / अधिक मोटा / ଅଧିକ ମୋଟା
Fear — be afraid of; feel frightened by / डरना; भयभीत होना / ଭୟ କରିବା; ଡରିବା
Liable to fear — capable of being affected by fear; likely to feel fear / भय से प्रभावित होने वाला / ଭୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଥିବା
Avoid — keep away from; stay away from / दूर रहना; बचना / ଦୂରେଇ ରହିବା; ଏଡ଼ାଇବା
Spare — thin; lean / दुबला-पतला / ପତଳା; ରୋଗା
Observer — one who carefully watches or studies people or things / ध्यानपूर्वक निरीक्षण करने वाला व्यक्ति / ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି
Deeds — actions; things done / कार्य; कर्म / କାର୍ଯ୍ୟ; କର୍ମ
Quite through the deeds of men — understands people deeply by observing their actions / लोगों के कार्यों को देखकर उनके चरित्र को गहराई से समझना / ଲୋକମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସେମାନଙ୍କ ଚରିତ୍ରକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ବୁଝିବା
Plays — theatrical performances; dramas / नाटक; रंगमंचीय प्रस्तुतियाँ / ନାଟକ; ମଞ୍ଚ ଅଭିନୟ
As thou dost — as you do / जैसे तुम करते हो / ଯେପରି ତୁମେ କର
Thou — you; the old singular form of “you” / तुम; आप / ତୁମେ
Dost — do; the old form used with “thou” / करते हो / କରୁଛ
Seldom — rarely; not often / बहुत कम; कभी-कभार / କ୍ୱଚିତ୍; ବହୁତ କମ୍
In such a sort — in such a manner; in such a way / इस प्रकार; इस ढंग से / ଏହିପରି; ଏହି ଢଙ୍ଗରେ
Mocked — made fun of; ridiculed / उपहास किया; मज़ाक उड़ाया / ପରିହାସ କଲା; ଉପହାସ କଲା
Scorned — treated with contempt; regarded as worthless / तिरस्कार किया; घृणा की / ତିରସ୍କାର କଲା; ଘୃଣା କଲା
Spirit — inner nature; character; courage / आत्मबल; स्वभाव; चरित्र / ମନୋବଳ; ସ୍ୱଭାବ; ଚରିତ୍ର
Moved to smile — caused to smile; induced to smile / मुस्कुराने के लिए प्रेरित होना / ହସିବାକୁ ପ୍ରେରିତ ହେବା
At heart’s ease — mentally peaceful and content / मन से शांत और संतुष्ट / ମନରେ ଶାନ୍ତ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ
Whiles — while; as long as / जब तक; जबकि / ଯେତେବେଳେ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
Greater — superior; more powerful or important / श्रेष्ठ; अधिक शक्तिशाली या महत्वपूर्ण / ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ
Dangerous — likely to cause harm; threatening / खतरनाक / ବିପଜ୍ଜନକ
I rather tell thee — I would prefer to tell you / मैं तुम्हें बताना अधिक उचित समझता हूँ / ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବାକୁ ଅଧିକ ପସନ୍ଦ କରେ
Thee — you; old objective form of “thou” / तुम्हें; तुमको / ତୁମକୁ
What is to be feared — what deserves to be regarded as dangerous / जिससे डरना उचित या आवश्यक है / ଯାହାକୁ ଭୟ କରିବା ଉଚିତ ବା ଆବଶ୍ୟକ
For always I am Caesar — I remain Caesar and therefore cannot allow myself to appear afraid / क्योंकि मैं हमेशा सीज़र हूँ; मैं अपने को भयभीत दिखने नहीं दे सकता / କାରଣ ମୁଁ ସବୁବେଳେ ସିଜର; ମୁଁ ନିଜକୁ ଭୟଭୀତ ଦେଖାଇପାରିବି ନାହିଁ
Come on my right hand — come and walk on my right side / मेरे दाहिनी ओर आकर चलो / ମୋ ଡାହାଣ ପଟେ ଆସି ଚାଲ
Deaf — unable to hear / बहरा / ବଧିର; ଶୁଣିପାରୁନଥିବା
Think’st — think; the old form of “you think” / तुम सोचते हो / ତୁମେ ଭାବୁଛ

Trumpet sound — the sound of a trumpet, announcing an important event or movement / तुरही की आवाज़ / ତୂରୀର ଶବ୍ଦ
Exeunt — they leave the stage; a stage direction meaning “they exit” / वे मंच से बाहर जाते हैं / ସେମାନେ ମଞ୍ଚରୁ ବାହାରିଯାଆନ୍ତି
Train — attendants or followers accompanying an important person / साथ चलने वाले सेवक या अनुयायी / ସାଥିରେ ଯାଉଥିବା ସେବକ ବା ଅନୁଗାମୀ

Pulled me by the cloak — tugged or caught hold of my outer garment / मेरे चोगे या वस्त्र को खींचा / ମୋ ପୋଷାକକୁ ଟାଣିଲା
Cloak — a loose outer garment / चोगा; ऊपर पहनने का ढीला वस्त्र / ଚୋଗା; ଉପରେ ପିନ୍ଧାଯାଉଥିବା ଢିଲା ପୋଷାକ
Hath chanced — has happened / हुआ है / ଘଟିଛି
Sad — sorrowful; serious or gloomy / दुखी; उदास; गंभीर / ଦୁଃଖୀ; ବିଷଣ୍ଣ; ଗମ୍ଭୀର
Crown — a royal head ornament; symbol of kingship / मुकुट; राजसत्ता का प्रतीक / ମୁକୁଟ; ରାଜକୀୟ କ୍ଷମତାର ପ୍ରତୀକ
Offered — presented or given for acceptance / प्रस्तुत किया; देने के लिए आगे बढ़ाया / ପ୍ରଦାନ କଲା; ଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ଦେଲା
Put it by — rejected it; refused to accept it / उसे ठुकरा दिया / ତାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କଲା
Fell a-shouting — suddenly began shouting loudly / अचानक जोर-जोर से चिल्लाने लगे / ହଠାତ୍ ଜୋରରେ ଚିତ୍କାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ
Noise — loud sound or cry / शोर; आवाज़ / କୋଳାହଳ; ଶବ୍ଦ
Thrice — three times / तीन बार / ତିନିଥର
Ay — yes / हाँ / ହଁ
Marry — indeed; certainly; an exclamation used for emphasis / सचमुच; निश्चय ही / ନିଶ୍ଚୟ; ସତରେ
Gentler — more gently; more softly / अधिक कोमलता से / ଅଧିକ କୋମଳ ଭାବରେ
Putting-by — rejecting; pushing aside / ठुकराना; अलग कर देना / ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବା; ଦୂରେଇ ଦେବା
Honest neighbours — ordinary citizens whom Casca calls “honest” in a somewhat ironic way / आम नागरिक, जिन्हें कैस्का व्यंग्यपूर्वक “ईमानदार” कहता है / ସାଧାରଣ ନାଗରିକ, ଯାହାଙ୍କୁ କାସ୍କା ବ୍ୟଙ୍ଗାତ୍ମକ ଭାବରେ “ସଚ୍ଚୋଟ” କହୁଛି

Manner — way; method; style in which something is done / ढंग; तरीका / ଢଙ୍ଗ; ପ୍ରକାର
Gentle — polite; kind; respectful / विनम्र; शिष्ट / ଭଦ୍ର; ଶିଷ୍ଟ
Hanged — executed by hanging / फाँसी दी गई / ଫାଶୀ ଦିଆଯାଇଥିବା
Mere — only; nothing more than / मात्र; केवल / କେବଳ; ମାତ୍ର
Foolery — foolish behaviour; nonsense / मूर्खतापूर्ण व्यवहार; बेवकूफी / ମୂର୍ଖାମିପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବହାର
Mark — notice; observe / ध्यान देना; देखना / ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବା; ଦେଖିବା
Coronet — a small crown, especially one worn by a noble / छोटा मुकुट, विशेषकर कुलीन व्यक्ति का / ଛୋଟ ମୁକୁଟ; ବିଶେଷକରି ଅଭିଜାତଙ୍କର
For all that — nevertheless; despite that / इसके बावजूद / ତଥାପି; ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ
To my thinking — in my opinion / मेरे विचार में / ମୋ ବିଚାରରେ
Would fain — would gladly; would willingly / खुशी से चाहता था / ଖୁସିରେ ଚାହୁଁଥିଲା
Loath — unwilling; reluctant / अनिच्छुक; अनमना / ଅନିଚ୍ଛୁକ; ଅରାଜି
Lay his fingers off it — stop touching or holding it / उसे छूना या पकड़ना छोड़ देना / ତାହାକୁ ଛୁଇଁବା ବା ଧରିବା ଛାଡ଼ିଦେବା
Rabblement — a disorderly crowd or mob / अव्यवस्थित भीड़; उपद्रवी जनसमूह / ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭିଡ଼; ଉତ୍ତେଜିତ ଜନସମୂହ
Hooted — shouted or jeered loudly to show disapproval / विरोध में हूटिंग की / ବିରୋଧରେ ହୋ-ହଲ୍ଲା କଲା
Chopped hands — roughly or awkwardly shaped hands; here, the common people’s hands / खुरदुरे हाथ; यहाँ आम लोगों के हाथ / ଖଦଡ଼ିଆ ହାତ; ଏଠାରେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ହାତ
Sweaty — covered with sweat / पसीने से भीगा हुआ / ଝାଳରେ ଭିଜିଥିବା
Nightcaps — soft caps worn at night / रात में पहनी जाने वाली टोपियाँ / ରାତିରେ ପିନ୍ଧାଯାଉଥିବା ଟୋପି
Threw up — tossed into the air / हवा में उछाल दिया / ଆକାଶକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ
Uttered — spoke; gave out a sound / कहा; आवाज़ निकाली / କହିଲା; ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲା
A deal of — a great amount of / बहुत अधिक मात्रा में / ବହୁତ ପରିମାଣରେ
Stinking breath — foul-smelling breath / दुर्गंधयुक्त साँस / ଦୁର୍ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ନିଶ୍ୱାସ
Almost choked — nearly caused difficulty in breathing / लगभग दम घोंट दिया / ପ୍ରାୟ ଶ୍ୱାସରୁଦ୍ଧ କରିଦେଲା
Swooned — fainted; lost consciousness / मूर्छित हो गया; बेहोश हो गया / ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହେଲା; ଚେତା ହରାଇଲା
Durst not — dared not; did not have the courage to / साहस नहीं किया / ସାହସ କଲା ନାହିଁ
For fear of — because of fear that / इस डर से कि / ଏହି ଭୟରେ ଯେ

Soft — wait; hold on; gently / ठहरो; रुको / ଅପେକ୍ଷା କର; ରୁହ
I pray you — please; I request you / कृपया; मैं आपसे अनुरोध करता हूँ / ଦୟାକରି; ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି
Foamed at mouth — produced foam at the mouth / मुँह से झाग निकला / ପାଟିରୁ ଫେଣ ବାହାରିଲା
Speechless — unable to speak / बोलने में असमर्थ / କଥା କହିବାକୁ ଅସମର୍ଥ
Falling sickness — epilepsy; a disease in which a person may suddenly lose consciousness and fall / मिर्गी; ऐसी बीमारी जिसमें व्यक्ति अचानक बेहोश होकर गिर सकता है / ମୃଗୀ; ଏକ ରୋଗ ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ହଠାତ୍ ଚେତା ହରାଇ ପଡ଼ିପାରେ

Tag-rag people — a contemptuous expression for an unorganized or low-class crowd / अव्यवस्थित या तुच्छ समझी जाने वाली भीड़ / ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ ବା ତୁଚ୍ଛ ମନେ କରାଯାଉଥିବା ଭିଡ଼
Hiss — make a sharp sound to show disapproval / विरोध में फुफकारना या आवाज़ करना / ବିରୋଧ ପ୍ରକାଶ କରିବା ପାଇଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶବ୍ଦ କରିବା
According as — depending on whether; in accordance with how / इस आधार पर कि / ଯେଉଁ ଅନୁସାରେ
Pleased — satisfied or made happy / प्रसन्न; संतुष्ट / ଖୁସି; ସନ୍ତୁଷ୍ଟ
Displeased — dissatisfied; annoyed / अप्रसन्न; नाराज़ / ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା
Use to do — usually do; are accustomed to doing / आदत के अनुसार करना / ଅଭ୍ୟାସ ଅନୁସାରେ କରିବା
Players — actors who perform in a theatre / अभिनेता / ଅଭିନେତା

Came unto himself — regained consciousness / होश में आया / ଚେତା ଫେରିଲା
Perceived — noticed; became aware of / ध्यान दिया; महसूस किया / ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲା; ଅନୁଭବ କଲା
Common herd — the ordinary mass of people / आम जनता; साधारण भीड़ / ସାଧାରଣ ଜନତା; ସାଧାରଣ ଭିଡ଼
Glad — happy; pleased / खुश; प्रसन्न / ଖୁସି; ପ୍ରସନ୍ନ
Plucked — pulled quickly or suddenly / झटके से खींचा / ହଠାତ୍ ଟାଣିଲା
Ope — open; an old shortened form of “open” / खोलना / ଖୋଲିବା
Doublet — a close-fitting upper garment worn by men in Shakespeare’s time / शेक्सपीयर के समय पुरुषों द्वारा पहना जाने वाला तंग ऊपरी वस्त्र / ଶେକ୍ସପିୟରଙ୍କ ସମୟରେ ପୁରୁଷମାନେ ପିନ୍ଧୁଥିବା ଶରୀର ସହ ଲାଗିଥିବା ଉପର ପୋଷାକ

“He plucked me ope his doublet” means

“He pulled open his doublet for me / right before me.”

Casca is telling the story to Brutus and Cassius, and “me” indicates that Casca personally witnessed Caesar's action.
Throat — the front part of the neck / गला / ଗଳା
Cut — wound or slash with a sharp object / काटना / କାଟିବା
An I had been — if I had been / यदि मैं होता / ଯଦି ମୁଁ ହୋଇଥାନ୍ତି
Occupation — profession; trade; regular work / पेशा; व्यवसाय / ବୃତ୍ତି; ପେଶା
Taken him at a word — believed his words literally and acted upon them / उसकी बात को सच मानकर उसी के अनुसार कार्य किया होता / ତାଙ୍କ କଥାକୁ ସତ ବୋଲି ମାନି ସେହି ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି
Rogues — dishonest or wicked people / दुष्ट या बेईमान लोग / ଦୁଷ୍ଟ ବା ଅସାଧୁ ଲୋକ
Came to himself — regained consciousness / होश में आया / ଚେତା ଫେରିଲା
Amiss — wrongly; improperly / गलत; अनुचित रूप से / ଭୁଲ ଭାବରେ; ଅନୁଚିତ ଭାବରେ
Desired — wished; requested / इच्छा की; अनुरोध किया / ଇଚ୍ଛା କଲା; ଅନୁରୋଧ କଲା
Worships — a respectful form of address for persons of rank or importance / सम्मानित लोगों के लिए सम्मानसूचक संबोधन / ସମ୍ମାନନୀୟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମ୍ମାନସୂଚକ ସମ୍ବୋଧନ
Infirmity — physical weakness or illness / शारीरिक कमजोरी या बीमारी / ଶାରୀରିକ ଦୁର୍ବଳତା ବା ରୋଗ
Wenches — young women or girls; here used somewhat contemptuously / युवतियाँ या लड़कियाँ / ଯୁବତୀ ବା ଝିଅମାନେ
Alas — an expression of sorrow or pity / हाय! अफसोस! / ହାୟ! ହାୟରେ!
Good soul — a kind, innocent or pitiable person / भला या भोला व्यक्ति / ଭଲ ବା ନିରୀହ ବ୍ୟକ୍ତି
Heed — attention; notice; consideration / ध्यान; परवाह / ଧ୍ୟାନ; ଗୁରୁତ୍ୱ
Stabbed — attacked with a sharp weapon / छुरा घोंपा; वार किया / ଛୁରି ବା ଧାରୁଆ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା

Came thus sad away — went away looking so sorrowful or serious / इस प्रकार उदास होकर चला गया / ଏହିପରି ଦୁଃଖୀ ବା ଗମ୍ଭୀର ହୋଇ ଚାଲିଗଲା

Spoke Greek — spoke in the Greek language / यूनानी भाषा में बोला / ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାରେ କହିଲା
To what effect? — with what meaning or purpose? / किस अर्थ या उद्देश्य से? / କେଉଁ ଅର୍ଥ ବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ?
Nay — no; rather; an emphatic form of “no” / नहीं; बल्कि / ନା; ବରଂ
Ne’er — never / कभी नहीं / କେବେ ନୁହେଁ
I’ th’ face — in the face; “in the” in shortened form / चेहरे के सामने / ମୁହଁ ସାମ୍ନାରେ
It was Greek to me — I could not understand it at all / मुझे उसकी बिल्कुल समझ नहीं आई / ମୁଁ ତାହାକୁ ଆଦୌ ବୁଝିପାରିଲି ନାହିଁ
News — information; recent events / समाचार; जानकारी / ଖବର; ସୂଚନା
Scarves — pieces of cloth or decorative bands / कपड़े की पट्टियाँ या सजावटी वस्त्र / କପଡ଼ାର ପଟି ବା ସାଜସଜ୍ଜାର ବସ୍ତ୍ର
Images — statues or likenesses / मूर्तियाँ; प्रतिमाएँ / ମୂର୍ତ୍ତି; ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି
Put to silence — punished or silenced so that they could no longer act openly / चुप करा दिया या दंडित कर दिया / ନୀରବ ବା ଦଣ୍ଡିତ କରାଗଲା
Fare you well — goodbye; may you remain well / विदा; स्वस्थ रहो / ବିଦାୟ; ଭଲରେ ରୁହ
Foolery — foolish behaviour or nonsense / मूर्खतापूर्ण व्यवहार / ମୂର୍ଖାମିପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବହାର

Sup — have the evening meal; dine / रात का भोजन करना / ରାତ୍ରି ଭୋଜନ କରିବା
Promised forth — already promised to go somewhere or meet someone / पहले से कहीं जाने का वादा किया हुआ / ପୂର୍ବରୁ କେଉଁଠି ଯିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିବା
Dine — have a meal / भोजन करना / ଭୋଜନ କରିବା
Your mind hold — if you still remember or remain willing / यदि तुम्हारा विचार बना रहे; यदि तुम्हें याद रहे / ଯଦି ତୁମର ମନ ଥାଏ ବା ମନେ ରହେ
Worth the eating — good enough to be worth eating / खाने लायक अच्छा / ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ଭଲ

Blunt — direct, plain-spoken, and lacking refinement / स्पष्टवादी; रूखा-सादा बोलने वाला / ସରଳ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟବାଦୀ; ରୁକ୍ଷ ଭାବରେ କଥା କହୁଥିବା
Quick mettle — lively, energetic and spirited character / तेज, उत्साही और जोशीला स्वभाव / ଚଞ୍ଚଳ, ଉତ୍ସାହୀ ଓ ସାହସୀ ସ୍ୱଭାବ
Execution — practical action; carrying out something / कार्यान्वयन; व्यवहार में कार्य करना / କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ; ବାସ୍ତବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା
Enterprise — an important, difficult or ambitious undertaking / महत्वपूर्ण या साहसिक कार्य / ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବା ସାହସିକ କାର୍ଯ୍ୟ
However — nevertheless; in spite of this / फिर भी; तथापि / ତଥାପି; ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ
Tardy — slow; sluggish; delayed / धीमा; सुस्त / ଧୀର; ଅଳସୁଆ
Form — manner; outward way of behaving / ढंग; व्यवहार का तरीका / ଢଙ୍ଗ; ବ୍ୟବହାରର ପ୍ରକାର
Rudeness — lack of politeness; roughness / अशिष्टता; असभ्यता / ଅଶିଷ୍ଟତା; ଅଭଦ୍ରତା
Sauce — something that adds flavour; here, something that makes his wit more enjoyable / स्वाद बढ़ाने वाली चीज़; यहाँ उसकी बुद्धिमत्ता को अधिक मनोरंजक बनाने वाली बात / ସ୍ୱାଦ ବଢ଼ାଉଥିବା ଜିନିଷ; ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଅଧିକ ମଜାଦାର କରୁଥିବା ଉପାଦାନ
Wit — intelligence; cleverness; ability to say amusing or intelligent things / बुद्धिमत्ता; चतुराई / ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା; ଚତୁରତା
Stomach — appetite; willingness or capacity to accept something / भूख; किसी बात को स्वीकार करने की इच्छा या क्षमता / ଭୋକ; କୌଣସି କଥା ଗ୍ରହଣ କରିବାର ଇଚ୍ଛା ବା କ୍ଷମତା
Digest his words — understand and accept what he says / उसकी बातों को समझना और स्वीकार करना / ତାଙ୍କ କଥାକୁ ବୁଝିବା ଓ ଗ୍ରହଣ କରିବା
Appetite — desire or eagerness / इच्छा; रुचि / ଇଚ୍ଛା; ଆଗ୍ରହ

Till then — until that time / तब तक / ସେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
Think of the world — consider what is happening in the world; think seriously about public affairs / संसार और सार्वजनिक परिस्थितियों पर विचार करो / ସଂସାର ଓ ସାର୍ବଜନୀନ ପରିସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କର

Noble — honourable; morally superior / महान; सम्माननीय / ମହାନ; ସମ୍ମାନନୀୟ
Honourable — worthy of respect; possessing honour / सम्माननीय; प्रतिष्ठित / ସମ୍ମାନନୀୟ; ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ
Mettle — courage; strength of character / साहस; चरित्र की दृढ़ता / ସାହସ; ଚରିତ୍ରର ଦୃଢ଼ତା
Wrought — influenced; shaped; changed / प्रभावित; आकार दिया गया / ପ୍ରଭାବିତ; ଗଢ଼ାଯାଇଥିବା
Disposed — inclined; naturally likely or willing to do something / प्रवृत्त; किसी ओर झुका हुआ / ପ୍ରବଣ; କୌଣସି ଦିଗକୁ ଝୁଙ୍କିଥିବା
Meet — proper; suitable; appropriate / उचित; उपयुक्त / ଉପଯୁକ୍ତ; ଉଚିତ
Noble minds — people of high character and honourable thoughts / उच्च चरित्र और महान विचारों वाले लोग / ଉଚ୍ଚ ଚରିତ୍ର ଓ ମହତ୍ ଚିନ୍ତାଧାରା ଥିବା ଲୋକ
Likes — people similar in character or nature / समान स्वभाव वाले लोग / ସମାନ ସ୍ୱଭାବର ଲୋକ
Firm — strong-minded; steadfast / दृढ़; अटल / ଦୃଢ଼; ଅଟଳ
Seduce — persuade or tempt someone to do something wrong or unwise / बहकाना; प्रलोभित करना / ପ୍ରଲୋଭିତ ବା ପ୍ରଭାବିତ କରିବା
Bear me hard — dislike me strongly; be hostile towards me / मुझसे बहुत नाराज़ या शत्रुतापूर्ण होना / ମୋ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା
Humour me — indulge me; do what I wish / मेरी इच्छा के अनुसार व्यवहार करो / ମୋ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ବ୍ୟବହାର କର
Several hands — different handwriting styles / अलग-अलग हस्तलिपियाँ / ବିଭିନ୍ନ ହସ୍ତାକ୍ଷର
Citizens — members of a city or country / नागरिक / ନାଗରିକ
Writings — written messages or letters / लिखित संदेश या पत्र / ଲିଖିତ ବାର୍ତ୍ତା ବା ପତ୍ର
Tending to — directed towards; aiming at / की ओर निर्देशित; उद्देश्य रखने वाला / ପ୍ରତି ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ; ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଥିବା
Great opinion — high regard; excellent reputation / उच्च सम्मान; बड़ी प्रतिष्ठा / ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ; ବଡ଼ ପ୍ରତିଷ୍ଠା
Rome holds of his name — the high respect that the people of Rome have for Brutus’s name and reputation / रोम के लोग ब्रूटस के नाम और प्रतिष्ठा को जो बहुत सम्मान देते हैं / ରୋମର ଲୋକମାନେ ବ୍ରୁଟସଙ୍କ ନାମ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ଯେଉଁ ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତି
Obscurely — indirectly; not openly or clearly / अप्रत्यक्ष रूप से; स्पष्ट रूप से नहीं / ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ; ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ନୁହେଁ
Ambition — strong desire for power, success or position / महत्वाकांक्षा; सत्ता या सफलता की तीव्र इच्छा / ଉଚ୍ଚାକାଂକ୍ଷା; କ୍ଷମତା ବା ସଫଳତା ପାଇଁ ତୀବ୍ର ଇଚ୍ଛା
Glanced at — referred to indirectly; hinted at / अप्रत्यक्ष संकेत किया / ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ସଙ୍କେତ କଲା
Seat him sure — establish him firmly and securely in power / उसे सत्ता में मजबूती से स्थापित करना / ତାଙ୍କୁ କ୍ଷମତାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବା
Shake him — weaken or disturb his position, confidence or power / उसकी स्थिति, आत्मविश्वास या शक्ति को कमजोर करना / ତାଙ୍କ ସ୍ଥିତି, ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ବା ଶକ୍ତିକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବା
Endure — suffer or tolerate something difficult / सहना; कष्ट झेलना / ସହିବା; କଷ୍ଟ ସହିବା
Worse days endure — suffer still more difficult or dangerous times / इससे भी बुरे और कठिन समय को सहना / ଏହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ କଠିନ ଓ ବିପଜ୍ଜନକ ସମୟ ସହିବା

Summary

1. Caesar’s Suspicion of Cassius

The extract begins with Caesar expressing his opinion about Cassius. Caesar wishes that Cassius were fatter because he considers thin, restless and serious-looking men dangerous. Although Caesar claims that he himself is not afraid of Cassius, he admits that if he were capable of fearing anyone, Cassius would be the man he would avoid most.

Caesar observes that Cassius is a thoughtful and highly intelligent man. He reads a great deal, carefully observes people and their actions, and is able to understand the motives behind human behaviour. Unlike Antony, Cassius does not enjoy plays or music. He rarely smiles, and when he does, his smile seems mocking, as though he despises himself for allowing himself to enjoy anything.

Caesar believes that men like Cassius can never remain mentally peaceful when they see someone more powerful or important than themselves. Therefore, he considers Cassius dangerous. Caesar makes it clear that he is not admitting his own fear of Cassius; instead, he is merely identifying Cassius as someone whom others should fear. Since Caesar is deaf in one ear, he asks Antony to come to his right side and tell him honestly what he thinks of Cassius.

2. Brutus and Cassius Question Casca

A trumpet sounds, and Caesar, Antony and their followers leave the stage. Casca remains behind. Brutus and Cassius then approach him because they want to know why Caesar looks so sad.

Brutus asks Casca what has happened during the day. Casca explains that a crown was offered to Caesar, but Caesar rejected it by pushing it away with the back of his hand. Each time Caesar rejected it, the crowd shouted enthusiastically.

Brutus and Cassius are particularly interested in the fact that the crown was offered three times. Casca confirms that Antony offered it three times, and Caesar rejected it each time. However, according to Casca, Caesar appeared increasingly reluctant to reject it. Each time he pushed the crown away, the crowd became louder and more excited.

3. Caesar’s Repeated Refusal of the Crown

Casca describes Antony's presentation of the crown in detail. He says that the object was not actually a full crown but a small coronet. Caesar rejected it the first time, but Casca believes that Caesar really wanted to possess it.

Antony offered it again. Caesar again refused it, but Casca noticed that Caesar seemed unwilling to take his fingers away from it. When Antony offered it for the third time, Caesar once again rejected it.

The crowd responded with tremendous excitement. The people shouted, clapped their rough hands, threw their sweaty caps into the air and expressed their enthusiasm. Casca sarcastically describes the crowd's breath as so unpleasant that it almost suffocated Caesar. Caesar then fainted and fell down.

Casca says that he himself did not dare laugh because he was afraid of opening his mouth and breathing in the unpleasant air of the crowd. His description shows his sarcastic and contemptuous attitude towards the common people.

4. Caesar’s Fainting

Cassius is surprised to hear that Caesar fainted. Casca confirms that Caesar fell in the marketplace, foamed at the mouth and became unable to speak.

Brutus suggests that Caesar may have suffered from the “falling sickness”, meaning epilepsy. Cassius, however, gives the phrase a political meaning. He says that Caesar does not have the falling sickness; rather, he, Brutus and Casca have it.

Cassius means that the common people are the ones who are truly weak and easily influenced. They allow themselves to be controlled by Caesar and can be made to “fall” politically through their admiration of him.

Casca does not understand Cassius's deeper meaning. He remains concerned only with the fact that Caesar physically fell down.

5. The Crowd’s Behaviour

Casca compares the Roman crowd to an audience in a theatre. He says that the people clapped and hissed Caesar according to whether he pleased or displeased them, just as theatre audiences applaud or jeer actors.

This comparison is important because it presents the Roman crowd as fickle, emotional and easily manipulated. They do not appear to think independently. Their opinions can change according to Caesar’s actions and the influence of others.

6. Caesar Offers His Throat

Brutus asks what Caesar said after recovering consciousness. Casca explains that before Caesar actually fainted, he noticed that the crowd was pleased because he had refused the crown.

Caesar then opened his doublet, exposed his throat and offered it to the people, apparently challenging them to cut his throat if they believed he wanted the crown.

Casca says that if he had been a person with a profession or occupation requiring such an opportunity, he would have taken Caesar literally. His remark is humorous and sarcastic because he suggests that Caesar himself gave the crowd permission to kill him.

After Caesar recovered consciousness, he apologised to the people. He asked them to regard anything he had said or done incorrectly as the result of his infirmity.

Several young women in the crowd felt sorry for Caesar and forgave him immediately. Casca mocks their emotional response. He says that even if Caesar had killed their mothers, they would still have forgiven him. This again demonstrates Casca's contempt for the emotional and easily manipulated crowd.

7. Cicero Speaks Greek

Brutus asks whether Caesar remained sad after the incident. Casca confirms that he did.

Cassius then asks whether Cicero said anything. Casca says that Cicero spoke in Greek. When Cassius asks what Cicero meant, Casca refuses to explain. He says that the people who understood Cicero smiled at one another and shook their heads, but he himself could not understand anything because “it was Greek to me.”

The expression “It was Greek to me” means that something was completely incomprehensible to a person. Casca's statement also reveals that he does not understand Greek.

8. Marullus and Flavius Are Punished

Casca then reveals another important piece of information. Marullus and Flavius have been punished for removing scarves and decorations from the statues or images of Caesar.

Earlier, these two tribunes had opposed the excessive public celebration of Caesar. They had removed decorations placed on Caesar's statues because they believed that Caesar was becoming too powerful and was being treated almost like a king.

Their punishment is significant because it shows that Caesar's power is already growing. People who oppose or criticise him are being silenced. This supports the fears of Cassius and the other conspirators that Caesar may become a dictator.

Casca says that there was still more “foolery” that he could tell them about, but he cannot remember everything.

9. Cassius Invites Casca

Cassius asks Casca to have supper with him that night. Casca refuses because he has already promised to go somewhere else.

Cassius then invites him to dinner the next day. Casca agrees, but in his usual blunt and sarcastic manner, he says that he will come only if he is alive, if Cassius still remembers the invitation, and if the dinner is worth eating.

Cassius accepts this answer and says that he will expect Casca. Casca then leaves.

10. Brutus’s Opinion of Casca

After Casca leaves, Brutus comments on his personality. He says that Casca has become a very blunt and rough-speaking man. Brutus remembers that Casca was lively, intelligent and energetic when he was at school.

Cassius agrees with Brutus but gives a more favourable interpretation of Casca's behaviour. He explains that although Casca now appears slow, rude and foolish, he is actually brave and capable when it comes to important or noble actions.

Cassius believes that Casca's rudeness is like a sauce that makes his intelligence more enjoyable. His rough manner makes people more interested in listening to his clever remarks.

Thus, Cassius understands Casca better than Brutus does. He recognises that beneath Casca's rough exterior lies courage and intelligence.

11. Brutus Agrees to Meet Cassius

Brutus then says that he must leave. He tells Cassius that if Cassius wishes to speak with him the next day, Brutus will either come to Cassius's house or invite Cassius to his own home.

This is important because Cassius has already begun trying to influence Brutus. Brutus's willingness to meet him gives Cassius an opportunity to continue his plan.

Brutus leaves, and Cassius remains alone on stage.

12. Cassius Plans to Manipulate Brutus

Once Brutus has gone, Cassius speaks privately about him. He acknowledges that Brutus is noble and honourable. However, Cassius believes that Brutus's noble character can be influenced.

Cassius reflects on the fact that even a very firm person can sometimes be persuaded or manipulated. He knows that Caesar dislikes Cassius but loves Brutus and trusts him.

Cassius imagines a situation in which he himself were Brutus and Brutus were Cassius. He says that if their positions were reversed, Brutus would not be able to influence him so easily.

This reveals Cassius's confidence in his own ability to manipulate people.

13. Cassius’s Plan to Win Brutus

Cassius now reveals his plan. He intends to write several letters, using different handwriting styles, and throw them into Brutus's house through his windows.

These letters will appear to have been written by different Roman citizens. Their purpose will be to make Brutus believe that the Roman people greatly respect and trust him.

The letters will also indirectly suggest that Caesar is becoming too ambitious and powerful.

Cassius hopes that Brutus will believe that Rome needs him to act against Caesar. He understands that Brutus is deeply concerned about Rome and its freedom. Therefore, Cassius plans to manipulate Brutus's sense of honour and duty.

14. The Final Intention

Cassius concludes that after these letters have influenced Brutus, Caesar must be prepared for resistance.

The final idea is that Cassius and the other conspirators will either weaken Caesar's growing power or suffer difficult and dangerous times in their attempt to do so.

The ending reveals Cassius's real objective: he is deliberately planning to manipulate Brutus into joining a conspiracy against Caesar.

Central Idea of the Extract

The extract is crucial because it shows the beginning of Cassius's successful plan to win Brutus over to the conspiracy. It also presents several important characteristics of the major characters:

• Caesar is powerful, confident and perceptive, but he is also conscious of Cassius's dangerous nature.
• Cassius is intelligent, observant, ambitious and highly manipulative. He understands people's weaknesses and knows how to exploit them.
• Brutus is noble, honourable and respected, but his concern for Rome makes him vulnerable to Cassius's manipulation.
• Casca is blunt, sarcastic and apparently rough, but underneath his rudeness he is intelligent and courageous.
• The Roman crowd is shown as emotional, fickle and easily influenced.
• The growing power of Caesar is evident from the offering of the crown and the punishment of Marullus and Flavius.

Most importantly, the extract marks a turning point in the play: Cassius moves from merely discussing Caesar's danger to actively planning how he can persuade Brutus to oppose Caesar.

हिन्दी सारांश

1. सीज़र की कैसियस के प्रति शंका

इस अंश की शुरुआत में सीज़र कैसियस के बारे में अपने विचार व्यक्त करता है। वह कहता है कि काश कैसियस थोड़ा मोटा होता। सीज़र को कैसियस की दुबली-पतली, गंभीर और बेचैन प्रकृति पसंद नहीं है। यद्यपि सीज़र स्पष्ट रूप से कहता है कि वह कैसियस से डरता नहीं है, फिर भी वह स्वीकार करता है कि यदि उसे किसी व्यक्ति से डरना हो, तो वह कैसियस से सावधान रहेगा।

सीज़र कैसियस को एक बहुत पढ़े-लिखे और बुद्धिमान व्यक्ति के रूप में देखता है। कैसियस लोगों के व्यवहार और उनके कार्यों का गहराई से निरीक्षण करता है और उनके वास्तविक स्वभाव को समझने की क्षमता रखता है। वह न तो नाटक पसंद करता है और न संगीत। वह बहुत कम मुस्कुराता है और जब मुस्कुराता है, तो ऐसा लगता है जैसे वह स्वयं का ही मज़ाक उड़ा रहा हो।

सीज़र का मानना है कि जो व्यक्ति स्वयं से अधिक शक्तिशाली या महान व्यक्ति को देखकर प्रसन्न नहीं हो सकता, वह खतरनाक हो सकता है। इसलिए सीज़र कैसियस को एक संभावित खतरे के रूप में देखता है।

सीज़र यह भी स्पष्ट करता है कि वह अपने डर की बात नहीं कर रहा है, क्योंकि वह सीज़र है और स्वयं को भयभीत दिखाना उसके लिए उचित नहीं है। चूँकि उसका एक कान बहरा है, वह Antony को अपने दाहिनी ओर आने के लिए कहता है ताकि वह कैसियस के बारे में Antony की वास्तविक राय सुन सके।

2. ब्रूटस और कैसियस का कैस्का से प्रश्न

तुरही बजती है और सीज़र, Antony तथा उनके साथ आए सभी लोग वहाँ से चले जाते हैं। कैस्का वहीं रुक जाता है। इसके बाद Brutus और Cassius उससे बात करते हैं।

Brutus जानना चाहता है कि आज ऐसा क्या हुआ जिसके कारण सीज़र इतना उदास दिखाई दे रहा था। कैस्का बताता है कि सीज़र को एक मुकुट दिया गया था, लेकिन उसने उसे हाथ के पिछले हिस्से से हटाकर अस्वीकार कर दिया। जब भी सीज़र मुकुट को अस्वीकार करता, जनता जोर-जोर से चिल्लाने लगती।

Brutus और Cassius विशेष रूप से यह जानना चाहते हैं कि मुकुट कितनी बार दिया गया था। कैस्का बताता है कि Antony ने उसे तीन बार प्रस्तुत किया और सीज़र ने तीनों बार उसे अस्वीकार किया।

3. मुकुट को तीन बार अस्वीकार करना

कैस्का Antony द्वारा मुकुट प्रस्तुत किए जाने की पूरी घटना का वर्णन करता है। वह बताता है कि वह वास्तव में पूरा राजमुकुट नहीं बल्कि एक छोटा-सा मुकुट या coronet था।

पहली बार सीज़र ने उसे अस्वीकार कर दिया। लेकिन कैस्का के अनुसार, उसके मन में मुकुट पाने की इच्छा थी। दूसरी बार भी Antony ने मुकुट प्रस्तुत किया और सीज़र ने उसे ठुकरा दिया। फिर भी कैस्का को लगा कि सीज़र मुकुट से अपना हाथ हटाने में अनिच्छुक था।

तीसरी बार भी मुकुट प्रस्तुत किया गया और सीज़र ने फिर उसे अस्वीकार कर दिया। हर बार सीज़र के इनकार पर जनता और अधिक उत्साहित हो जाती थी।

जनता तालियाँ बजाती, चिल्लाती और अपनी टोपियाँ हवा में उछालती थी। कैस्का जनता का उपहास करते हुए कहता है कि उनकी दुर्गंधयुक्त साँस इतनी अधिक थी कि लगभग सीज़र का दम घुट गया। इसके बाद सीज़र बेहोश होकर गिर पड़ा।

कैस्का स्वयं भीड़ के व्यवहार का मज़ाक उड़ाता है और कहता है कि उसे हँसने का साहस नहीं हुआ, क्योंकि मुँह खोलने पर उसे उस दुर्गंधयुक्त हवा को साँस के साथ अंदर लेना पड़ता।

4. सीज़र का बेहोश होकर गिरना

Cassius को यह सुनकर आश्चर्य होता है कि सीज़र बेहोश हो गया था। कैस्का बताता है कि सीज़र बाजार में गिर पड़ा, उसके मुँह से झाग निकलने लगा और वह बोल नहीं पा रहा था।

Brutus अनुमान लगाता है कि शायद सीज़र को “falling sickness”, अर्थात मिर्गी, की बीमारी है। लेकिन Cassius इस बात को राजनीतिक अर्थ देता है। वह कहता है कि सीज़र को falling sickness नहीं है; बल्कि वह, Brutus और Casca स्वयं इस बीमारी से पीड़ित हैं।

Cassius का वास्तविक अर्थ यह है कि रोम की जनता मानसिक रूप से कमजोर है। वह सीज़र के प्रभाव में आकर उसके सामने झुकती जा रही है। जनता इतनी आसानी से प्रभावित हो जाती है कि उसे राजनीतिक रूप से “गिराया” जा सकता है।

कैस्का Cassius के इस गहरे व्यंग्य को समझ नहीं पाता। वह केवल इस तथ्य पर जोर देता है कि सीज़र वास्तव में गिरा था।

5. जनता का अस्थिर और भावुक व्यवहार

कैस्का रोम की जनता की तुलना थिएटर के दर्शकों से करता है। वह कहता है कि जनता ने सीज़र को उसी प्रकार तालियाँ बजाईं और हूट किया जैसे थिएटर में दर्शक किसी अभिनेता को उसके प्रदर्शन के अनुसार पसंद या नापसंद करते हैं।

इस तुलना से जनता का चंचल, भावुक और आसानी से प्रभावित होने वाला स्वभाव सामने आता है। वे स्वयं स्वतंत्र रूप से विचार करने के बजाय दूसरों के प्रभाव में आ जाते हैं।

6. सीज़र द्वारा अपना गला काटने की चुनौती

Brutus पूछता है कि होश में आने के बाद सीज़र ने क्या कहा। कैस्का बताता है कि बेहोश होने से पहले सीज़र ने देखा कि जनता उसके द्वारा मुकुट अस्वीकार करने से खुश थी।

तब सीज़र ने अपना doublet खोलकर अपना गला जनता के सामने कर दिया और मानो उन्हें चुनौती दी कि यदि वे समझते हैं कि वह मुकुट चाहता है, तो वे उसका गला काट सकते हैं।

कैस्का व्यंग्य करते हुए कहता है कि यदि वह किसी ऐसे पेशे में होता जिसमें इस अवसर का लाभ उठाना उचित होता, तो वह सीज़र की बात को सच मानकर उसे मार देता।

इसके बाद सीज़र को होश आया। उसने जनता से कहा कि यदि उसने कुछ गलत कहा या किया हो, तो वे उसे उसकी बीमारी या कमजोरी का परिणाम समझकर क्षमा कर दें।

कुछ युवतियों ने सीज़र के लिए सहानुभूति प्रकट की और उसे तुरंत क्षमा कर दिया। कैस्का उनका भी मज़ाक उड़ाता है। वह कहता है कि यदि सीज़र ने उनकी माताओं तक को मार दिया होता, तब भी वे उसे क्षमा कर देतीं।

इससे जनता की अत्यधिक भावुकता और सीज़र के प्रति अंधभक्ति स्पष्ट होती है।

7. Cicero का यूनानी भाषा में बोलना

Brutus पूछता है कि क्या इसके बाद भी सीज़र उदास होकर चला गया था। कैस्का हाँ में उत्तर देता है।

इसके बाद Cassius पूछता है कि Cicero ने कुछ कहा था या नहीं। कैस्का बताता है कि Cicero ने यूनानी भाषा में कुछ कहा था।

जब Cassius पूछता है कि Cicero की बात का क्या अर्थ था, तो Casca कहता है कि जो लोग यूनानी समझते थे, वे एक-दूसरे को देखकर मुस्कुराए और सिर हिलाने लगे। लेकिन Casca स्वयं यूनानी नहीं समझता था। इसलिए वह कहता है:

“It was Greek to me.”

इसका अर्थ है—“मुझे वह बिल्कुल समझ में नहीं आया।”

8. Marullus और Flavius को दंड

इसके बाद कैस्का एक महत्वपूर्ण राजनीतिक सूचना देता है। वह बताता है कि Marullus और Flavius को Caesar की मूर्तियों से सजावटी पट्टियाँ या scarves हटाने के कारण दंडित किया गया है।

पहले इन दोनों tribunes ने Caesar की बढ़ती लोकप्रियता और उसके अत्यधिक सम्मान का विरोध किया था। उन्होंने Caesar की मूर्तियों से सजावट हटाई थी क्योंकि उन्हें डर था कि जनता Caesar को राजा के समान सम्मान देने लगी है।

उनका दंड यह दिखाता है कि Caesar की शक्ति लगातार बढ़ रही है और जो लोग उसका विरोध करते हैं, उन्हें दबाया जा रहा है।

यह घटना Cassius और अन्य संभावित षड्यंत्रकारियों की आशंका को मजबूत करती है कि Caesar रोम में अत्यधिक शक्तिशाली हो सकता है।

9. Cassius का Casca को भोजन का निमंत्रण

Cassius Casca को उस रात उसके साथ भोजन करने के लिए आमंत्रित करता है। Casca मना कर देता है क्योंकि वह पहले से किसी और के यहाँ जाने का वादा कर चुका है।

Cassius अगले दिन भोजन का निमंत्रण देता है। Casca सहमत तो होता है, लेकिन अपने सामान्य व्यंग्यपूर्ण ढंग से कहता है कि वह तभी आएगा यदि वह जीवित रहा, Cassius को निमंत्रण याद रहा और भोजन खाने योग्य हुआ।

Cassius उसके उत्तर को स्वीकार कर लेता है। इसके बाद Casca वहाँ से चला जाता है।

10. Brutus का Casca के बारे में विचार

Casca के जाने के बाद Brutus उसके स्वभाव पर टिप्पणी करता है। वह कहता है कि Casca अब बहुत blunt, अर्थात रूखा और स्पष्टवादी व्यक्ति बन गया है। Brutus को याद है कि स्कूल के दिनों में Casca बहुत तेज, उत्साही और जोशीला हुआ करता था।

Cassius Brutus की बात से सहमत होता है, लेकिन Casca के व्यवहार को सकारात्मक रूप में देखता है। वह कहता है कि महत्वपूर्ण और साहसिक कार्यों में Casca अभी भी उतना ही साहसी और ऊर्जावान है।

Cassius के अनुसार, Casca की रूखी भाषा उसकी बुद्धिमत्ता के लिए “sauce” की तरह है। जिस प्रकार भोजन में sauce स्वाद बढ़ाता है, उसी प्रकार Casca की रूखी शैली उसकी बुद्धिमत्तापूर्ण बातों को अधिक मनोरंजक और प्रभावशाली बनाती है।

इससे यह भी पता चलता है कि Cassius लोगों के वास्तविक स्वभाव को पहचानने में बहुत कुशल है।

11. Brutus और Cassius की अगली मुलाकात

Brutus कहता है कि अब उसे जाना होगा। वह Cassius से कहता है कि यदि वह अगले दिन उससे बात करना चाहता है, तो Brutus स्वयं उसके घर आ सकता है या Cassius उसके घर आ सकता है।

यह बात महत्वपूर्ण है क्योंकि Cassius पहले ही Brutus को Caesar के विरुद्ध प्रभावित करने की योजना बना रहा है। Brutus की यह सहमति Cassius को उसके साथ आगे बातचीत करने का अवसर देती है।

Brutus चला जाता है और Cassius अकेला रह जाता है।

12. Cassius का Brutus को प्रभावित करने का विचार

Brutus के जाने के बाद Cassius अकेले में अपने वास्तविक विचार प्रकट करता है। वह स्वीकार करता है कि Brutus एक महान, सम्माननीय और उच्च चरित्र वाला व्यक्ति है।

लेकिन Cassius यह भी समझता है कि Brutus की महानता और सम्मान की भावना को प्रभावित किया जा सकता है। वह सोचता है कि ऐसा कौन व्यक्ति है जिसे कभी भी बहकाया या प्रभावित नहीं किया जा सकता।

Cassius जानता है कि Caesar स्वयं Cassius को पसंद नहीं करता, लेकिन वह Brutus से प्रेम करता है और उस पर विश्वास करता है। इसलिए Brutus का Caesar के विरुद्ध जाना Caesar के लिए गंभीर खतरा होगा।

13. नकली पत्रों की योजना

अब Cassius अपनी वास्तविक योजना स्पष्ट करता है। वह अलग-अलग हस्तलिपियों में कई पत्र लिखकर Brutus के घर की खिड़कियों से फेंकने का निश्चय करता है।

ये पत्र ऐसे दिखाई देंगे जैसे वे रोम के अलग-अलग नागरिकों ने लिखे हों। उनमें यह दिखाया जाएगा कि रोम की जनता Brutus का बहुत सम्मान करती है और उससे बड़ी आशाएँ रखती है।

इन पत्रों में Caesar की बढ़ती महत्वाकांक्षा की ओर अप्रत्यक्ष संकेत किया जाएगा। Brutus को यह विश्वास दिलाया जाएगा कि Caesar रोम की स्वतंत्रता के लिए खतरा बन रहा है और Rome को बचाने की जिम्मेदारी Brutus पर है।

Cassius वास्तव में Brutus की देशभक्ति, सम्मान-बोध और रोम के प्रति कर्तव्य की भावना का लाभ उठाना चाहता है।

14. अंतिम उद्देश्य — Caesar के विरुद्ध षड्यंत्र

अंत में Cassius कहता है कि इसके बाद Caesar को सावधान रहना होगा। Cassius और उसके साथी Caesar की शक्ति को कमजोर करने के लिए तैयार हैं, चाहे उन्हें इसके लिए कितनी भी कठिनाइयाँ क्यों न सहनी पड़ें।

“For we will shake him, or worse days endure” का अर्थ है कि वे Caesar की शक्ति और स्थिति को हिला देंगे, या फिर ऐसा करने के प्रयास में आने वाले कठिन और खतरनाक समय को सहेंगे।

इस प्रकार, इस अंश के अंत में Cassius की वास्तविक योजना पूरी तरह स्पष्ट हो जाती है—वह Brutus को धोखे से Caesar के विरुद्ध भड़काकर उसे षड्यंत्र में शामिल करना चाहता है।

अंश का मुख्य महत्व

यह अंश पूरे नाटक में अत्यंत महत्वपूर्ण है क्योंकि यहीं से Cassius का Brutus को षड्यंत्र में शामिल करने का वास्तविक प्रयास शुरू होता है।

• Caesar — शक्तिशाली, आत्मविश्वासी और दूरदर्शी है; वह Cassius के खतरनाक स्वभाव को पहचानता है।
• Cassius — बुद्धिमान, चालाक, महत्वाकांक्षी और अत्यंत कुशल षड्यंत्रकारी है।
• Brutus — महान, ईमानदार और देशभक्त है, लेकिन उसकी यही महानता उसे Cassius के लिए प्रभावित करने योग्य बनाती है।
• Casca — रूखा, स्पष्टवादी और व्यंग्यपूर्ण है, लेकिन भीतर से बुद्धिमान और साहसी है।
• जनता — भावुक, अस्थिर और आसानी से प्रभावित होने वाली दिखाई गई है।
• Caesar की बढ़ती शक्ति — मुकुट की पेशकश और Marullus तथा Flavius के दंड से स्पष्ट होती है।

सबसे महत्वपूर्ण बात यह है कि यह अंश Cassius की उस योजना की शुरुआत करता है जिसके परिणामस्वरूप Brutus धीरे-धीरे Caesar के विरुद्ध हो जाता है।

ଓଡ଼ିଆ ସାରାଂଶ

୧. କାସିଅସ୍‌ଙ୍କ ପ୍ରତି ସିଜରଙ୍କ ସନ୍ଦେହ

ଏହି ଅଂଶର ଆରମ୍ଭରେ ସିଜର୍ କାସିଅସ୍‌ଙ୍କ ବିଷୟରେ ନିଜର ମତ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ସେ କହନ୍ତି ଯେ କାସିଅସ୍ ଯଦି ଟିକେ ମୋଟା ହୋଇଥାନ୍ତା, ତେବେ ଭଲ ହୋଇଥାନ୍ତା। କାସିଅସ୍‌ଙ୍କ ରୋଗା, ଦୁର୍ବଳ ଓ ଗମ୍ଭୀର ଚେହେରା ସିଜରଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ। ଯଦିଓ ସିଜର୍ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହନ୍ତି ଯେ ସେ କାସିଅସ୍‌ଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତଥାପି ସେ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି ଯେ ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଠାରୁ ସତର୍କ ରହିବାକୁ ପଡ଼େ, ତେବେ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ହେଉଛନ୍ତି କାସିଅସ୍।

ସିଜରଙ୍କ ମତରେ କାସିଅସ୍ ଜଣେ ବହୁତ ପଢ଼ାଶୁଣା କରିଥିବା ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି। ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଖୁବ ଧ୍ୟାନରେ ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ମନୋଭାବ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ବୁଝିପାରନ୍ତି। Antonyଙ୍କ ପରି କାସିଅସ୍ ନାଟକ ବା ସଙ୍ଗୀତକୁ ଭଲ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ବହୁତ କମ୍ ହସନ୍ତି ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ହସନ୍ତି, ଏପରି ଲାଗେ ଯେପରି ସେ ନିଜକୁ ନିଜେ ପରିହାସ କରୁଛନ୍ତି।

ସିଜରଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଯେ ଯେଉଁ ଲୋକ ନିଜଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବା ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସହିପାରେ ନାହିଁ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବିପଜ୍ଜନକ। ତେଣୁ ସେ କାସିଅସ୍‌ଙ୍କୁ ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିପଦ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି।

ସିଜର୍ ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରନ୍ତି ଯେ ସେ ନିଜର ଭୟ ବିଷୟରେ କହୁନାହାନ୍ତି। ସେ କହନ୍ତି—“ମୁଁ ସବୁବେଳେ ସିଜର୍,” ଅର୍ଥାତ୍ ସେ ନିଜକୁ ଦୁର୍ବଳ ବା ଭୟଭୀତ ଦେଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି। ସିଜରଙ୍କ ଗୋଟିଏ କାନ ବଧିର ଥିବାରୁ ସେ Antonyଙ୍କୁ ନିଜ ଡାହାଣ ପଟେ ଆସି କାସିଅସ୍‌ଙ୍କ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ମତ କହିବାକୁ କହନ୍ତି।

୨. ବ୍ରୁଟସ୍ ଓ କାସିଅସ୍‌ଙ୍କ କାସ୍କାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ

ତୂରୀ ବାଜେ ଏବଂ ସିଜର୍, Antony ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ସମସ୍ତ ଲୋକ ସେଠାରୁ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି। କାସ୍କା ସେଠାରେ ରହିଯାଆନ୍ତି। ଏହାପରେ Brutus ଓ Cassius ତାଙ୍କ ସହ କଥା ହୁଅନ୍ତି।

Brutus ଜାଣିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ଯେ ଆଜି ଏପରି କ’ଣ ଘଟିଲା ଯାହା ଫଳରେ ସିଜର୍ ଏତେ ଦୁଃଖୀ ବା ଗମ୍ଭୀର ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। କାସ୍କା କହନ୍ତି ଯେ ସିଜରଙ୍କୁ ଏକ ମୁକୁଟ ଦିଆଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସିଜର୍ ତାହାକୁ ହାତର ପଛପଟରେ ଠେଲି ଦେଇ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ। ସିଜର୍ ଯେତେବେଳେ ମୁକୁଟକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରୁଥିଲେ, ଜନତା ସେତେବେଳେ ଜୋରରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।

Brutus ଓ Cassius ବିଶେଷ ଭାବରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ଯେ ମୁକୁଟ କେତେଥର ଦିଆଯାଇଥିଲା। କାସ୍କା କହନ୍ତି ଯେ Antony ତିନିଥର ମୁକୁଟ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ସିଜର୍ ତିନିଥର ତାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ।

୩. ସିଜରଙ୍କ ମୁକୁଟକୁ ତିନିଥର ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ

କାସ୍କା Antonyଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକୁଟ ପ୍ରଦାନ କରିବାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାଟି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ସେ କହନ୍ତି ଯେ ସେହିଟି ପ୍ରକୃତ ରାଜମୁକୁଟ ନଥିଲା; ତାହା ଏକ ଛୋଟ coronet ଥିଲା।

ପ୍ରଥମଥର ସିଜର୍ ତାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ କାସ୍କାଙ୍କ ମତରେ ସିଜରଙ୍କ ମନରେ ସେହି ମୁକୁଟ ପାଇବାର ଇଚ୍ଛା ଥିଲା। ଦ୍ୱିତୀୟଥର Antony ପୁଣି ମୁକୁଟ ଦେଲେ ଏବଂ ସିଜର୍ ତାହାକୁ ପୁଣି ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ। ତଥାପି କାସ୍କା ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ ଯେ ସିଜର୍ ମୁକୁଟଠାରୁ ନିଜ ଆଙ୍ଗୁଠି ହଟାଇବାକୁ ଅନିଚ୍ଛୁକ ଥିଲେ।

ତୃତୀୟଥର ମଧ୍ୟ ମୁକୁଟ ଦିଆଗଲା ଏବଂ ସିଜର୍ ତାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକଥର ସିଜର୍ ମୁକୁଟକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା ସମୟରେ ଜନତା ଅଧିକ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇପଡ଼ୁଥିଲେ।

ଜନତା ତାଳି ବଜାଉଥିଲେ, ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ ଏବଂ ନିଜ ଟୋପିଗୁଡ଼ିକୁ ଆକାଶକୁ ଫିଙ୍ଗୁଥିଲେ। କାସ୍କା ବ୍ୟଙ୍ଗାତ୍ମକ ଭାବରେ କହନ୍ତି ଯେ ଜନତାଙ୍କ ଦୁର୍ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ନିଶ୍ୱାସ ଏତେ ଅଧିକ ଥିଲା ଯେ ତାହା ପ୍ରାୟ ସିଜରଙ୍କୁ ଶ୍ୱାସରୁଦ୍ଧ କରିଦେଇଥିଲା। ଶେଷରେ ସିଜର୍ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ।

କାସ୍କା ମଧ୍ୟ ଜନତାଙ୍କ ବ୍ୟବହାରକୁ ପରିହାସ କରନ୍ତି। ସେ କହନ୍ତି ଯେ ସେ ହସିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସାହସ କରିନଥିଲେ, କାରଣ ମୁହଁ ଖୋଲିଲେ ସେହି ଦୁର୍ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ବାୟୁ ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାନ୍ତା।

୪. ସିଜରଙ୍କ ମୂର୍ଚ୍ଛା

Cassius ଏହା ଶୁଣି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି ଯେ ସିଜର୍ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହୋଇଥିଲେ। କାସ୍କା କହନ୍ତି ଯେ ସିଜର୍ ବଜାରରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ତାଙ୍କ ପାଟିରୁ ଫେଣ ବାହାରିଲା ଏବଂ ସେ କଥା କହିପାରୁନଥିଲେ।

Brutus ଅନୁମାନ କରନ୍ତି ଯେ ସିଜରଙ୍କର “falling sickness”, ଅର୍ଥାତ୍ ମୃଗୀ ରୋଗ, ଥାଇପାରେ। କିନ୍ତୁ Cassius ଏହି ଶବ୍ଦକୁ ରାଜନୈତିକ ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ସେ କହନ୍ତି ଯେ ସିଜରଙ୍କର falling sickness ନାହିଁ; ବରଂ ସେ, Brutus ଓ Casca ନିଜେ ଏହି “ରୋଗରେ” ପୀଡ଼ିତ।

Cassiusଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ହେଉଛି—ରୋମର ସାଧାରଣ ଜନତା ମାନସିକ ଭାବରେ ଦୁର୍ବଳ। ସେମାନେ ସହଜରେ ସିଜରଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଆସିଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନତମସ୍ତକ ହୁଅନ୍ତି।

କିନ୍ତୁ କାସ୍କା Cassiusଙ୍କ ଏହି ଗଭୀର ବ୍ୟଙ୍ଗକୁ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ କେବଳ ଏହି କଥା ଉପରେ ଜୋର ଦିଅନ୍ତି ଯେ ସିଜର୍ ପ୍ରକୃତରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।

୫. ଜନତାଙ୍କ ଅସ୍ଥିର ଓ ଭାବପ୍ରବଣ ବ୍ୟବହାର

କାସ୍କା ରୋମର ଜନତାଙ୍କୁ ଏକ ନାଟ୍ୟଶାଳାର ଦର୍ଶକଙ୍କ ସହିତ ତୁଳନା କରନ୍ତି। ସେ କହନ୍ତି ଯେ ଲୋକମାନେ ଥିଏଟରରେ ଅଭିନେତାମାନଙ୍କୁ ଯେପରି ତାଳି ବା ହୋ-ହଲ୍ଲା କରନ୍ତି, ସେହିପରି ସିଜରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁସାରେ ତାଳି ବା ବିରୋଧ କରୁଥିଲେ।

ଏହି ତୁଳନା ମାଧ୍ୟମରେ ରୋମର ଜନତାଙ୍କର ଚଞ୍ଚଳ, ଭାବପ୍ରବଣ ଓ ସହଜରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଥିବା ସ୍ୱଭାବ ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ସେମାନେ ନିଜେ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଆସିଯାଆନ୍ତି।

୬. ସିଜର୍ ନିଜ ଗଳା କାଟିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି

Brutus ପଚାରନ୍ତି ଯେ ଚେତା ଫେରିବା ପରେ ସିଜର୍ କ’ଣ କହିଥିଲେ। କାସ୍କା କହନ୍ତି ଯେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ସିଜର୍ ଦେଖିଥିଲେ ଯେ ଜନତା ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକୁଟ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରାଯିବାରୁ ଖୁସି ହେଉଛନ୍ତି।

ତା’ପରେ ସିଜର୍ ନିଜ doublet ଖୋଲି ନିଜ ଗଳାକୁ ଜନତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖାଇଲେ ଏବଂ ମନେହେଲା ଯେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛନ୍ତି—ଯଦି ସେମାନେ ଭାବନ୍ତି ଯେ ସିଜର୍ ମୁକୁଟ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ଗଳା କାଟିଦିଅନ୍ତୁ।

କାସ୍କା ବ୍ୟଙ୍ଗ କରି କହନ୍ତି ଯେ ଯଦି ସେ ଏପରି କୌଣସି ବୃତ୍ତିରେ ଥାନ୍ତେ ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ସୁଯୋଗର ଲାଭ ନେବା ଉଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତା, ତେବେ ସେ ସିଜରଙ୍କ କଥାକୁ ସତ ବୋଲି ମାନି ତାହା କରିଥାନ୍ତେ।

ପରେ ସିଜରଙ୍କ ଚେତା ଫେରିଲା। ସେ ଜନତାଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ ଯଦି ସେ କୌଣସି ଭୁଲ କଥା କହିଥାନ୍ତି ବା ଭୁଲ କାମ କରିଥାନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ତାହାକୁ ତାଙ୍କ ଅସୁସ୍ଥତାର ପରିଣାମ ବୋଲି ଭାବି କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।

କିଛି ଯୁବତୀ ସିଜରଙ୍କ ପ୍ରତି ସହାନୁଭୂତି ଦେଖାଇ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ କ୍ଷମା କରିଦେଲେ। କାସ୍କା ସେମାନଙ୍କର ଏହି ଭାବପ୍ରବଣତାକୁ ମଧ୍ୟ ପରିହାସ କରନ୍ତି। ସେ କହନ୍ତି ଯେ ସିଜର୍ ଯଦି ସେମାନଙ୍କ ମାଆମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରିଥାନ୍ତେ, ତଥାପି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିଦେଇଥାନ୍ତେ।

୭. Ciceroଙ୍କ ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାରେ କଥା

Brutus ପଚାରନ୍ତି ଯେ ଏହା ପରେ ସିଜର୍ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖୀ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ କି ନାହିଁ। କାସ୍କା ହଁ ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି।

ତା’ପରେ Cassius ପଚାରନ୍ତି ଯେ Cicero କିଛି କହିଥିଲେ କି ନାହିଁ। କାସ୍କା କହନ୍ତି ଯେ Cicero ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାରେ କଥା କହିଥିଲେ।

Cassius ପଚାରନ୍ତି ଯେ Ciceroଙ୍କ କଥାର ଅର୍ଥ କ’ଣ ଥିଲା। କାସ୍କା କହନ୍ତି ଯେ ଯେଉଁମାନେ ଗ୍ରୀକ୍ ବୁଝୁଥିଲେ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖି ହସିଲେ ଓ ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇଲେ। କିନ୍ତୁ କାସ୍କା ନିଜେ ଗ୍ରୀକ୍ ବୁଝୁନଥିଲେ। ସେଥିପାଇଁ ସେ କହନ୍ତି—

“It was Greek to me.”

ଅର୍ଥାତ୍—“ମୁଁ ତାହାକୁ ଆଦୌ ବୁଝିପାରିଲି ନାହିଁ।”

୮. Marullus ଓ Flaviusଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ

ତା’ପରେ କାସ୍କା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜନୈତିକ ସୂଚନା ଦିଅନ୍ତି। ସେ କହନ୍ତି ଯେ Marullus ଓ Flaviusଙ୍କୁ Caesarଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିରୁ ସଜାବଟି ବସ୍ତ୍ର ବା scarf ହଟାଇବା କାରଣରୁ ଦଣ୍ଡିତ କରାଯାଇଛି।

ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଦୁଇଜଣ tribune Caesarଙ୍କ ବଢ଼ୁଥିବା ଲୋକପ୍ରିୟତା ଓ ଅତ୍ୟଧିକ ସମ୍ମାନର ବିରୋଧ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ Caesarଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିରୁ ସାଜସଜ୍ଜା ହଟାଇଥିଲେ, କାରଣ ସେମାନଙ୍କର ଭୟ ଥିଲା ଯେ ଜନତା Caesarଙ୍କୁ ଜଣେ ରାଜା ପରି ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଛନ୍ତି।

ସେମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବାରୁ ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ ଯେ Caesarଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଛି ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରାଯାଉଛି।

ଏହି ଘଟଣା Cassius ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଆଶଙ୍କାକୁ ଆହୁରି ଦୃଢ଼ କରେ ଯେ Caesar ଭବିଷ୍ୟତରେ ରୋମରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇପାରନ୍ତି।

୯. Cassiusଙ୍କ Cascaଙ୍କୁ ଭୋଜନ ନିମନ୍ତ୍ରଣ

Cassius Cascaଙ୍କୁ ସେହି ରାତିରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଭୋଜନ କରିବାକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି। Casca ମନା କରନ୍ତି, କାରଣ ସେ ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠାକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇସାରିଛନ୍ତି।

Cassius ପରଦିନ ଭୋଜନ ପାଇଁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି। Casca ରାଜି ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ନିଜର ସାଧାରଣ ବ୍ୟଙ୍ଗାତ୍ମକ ଶୈଳୀରେ କହନ୍ତି ଯେ ସେତେବେଳେ ସେ ଆସିବେ ଯଦି ସେ ବଞ୍ଚିଥିବେ, Cassiusଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣଟି ମନେ ଥିବ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଥିବ।

Cassius ତାଙ୍କ କଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ତା’ପରେ Casca ସେଠାରୁ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି।

୧୦. Cascaଙ୍କ ବିଷୟରେ Brutusଙ୍କ ମତ

Casca ଚାଲିଯିବା ପରେ Brutus ତାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ବିଷୟରେ ମତ ଦିଅନ୍ତି। ସେ କହନ୍ତି ଯେ Casca ବର୍ତ୍ତମାନ ଜଣେ ବହୁତ blunt, ଅର୍ଥାତ୍ ରୁକ୍ଷ ଓ ସରଳ ଭାବରେ କଥା କହୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। Brutusଙ୍କର ମନେ ଅଛି ଯେ ସ୍କୁଲ୍ ସମୟରେ Casca ବହୁତ ଚଞ୍ଚଳ, ଉତ୍ସାହୀ ଓ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ।

Cassius Brutusଙ୍କ କଥାରେ ସହମତ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ Cascaଙ୍କ ବ୍ୟବହାରକୁ ସକାରାତ୍ମକ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି। ସେ କହନ୍ତି ଯେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସାହସିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ Casca ଏବେ ମଧ୍ୟ ସାହସୀ ଓ ଉତ୍ସାହୀ ଅଟନ୍ତି।

Cassiusଙ୍କ ମତରେ Cascaଙ୍କ ରୁକ୍ଷତା ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ପାଇଁ “sauce” ପରି। ଯେପରି sauce ଖାଦ୍ୟର ସ୍ୱାଦ ବଢ଼ାଏ, ସେହିପରି Cascaଙ୍କ ରୁକ୍ଷ ଶୈଳୀ ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତାପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାକୁ ଅଧିକ ମଜାଦାର ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କରେ।

ଏହାରୁ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ Cassius ଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱଭାବକୁ ବୁଝିବାରେ ଖୁବ ଦକ୍ଷ।

୧୧. Brutus ଓ Cassiusଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସାକ୍ଷାତ

Brutus କହନ୍ତି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ ତାଙ୍କୁ ଯିବାକୁ ହେବ। ସେ Cassiusଙ୍କୁ କହନ୍ତି ଯେ ପରଦିନ ଯଦି Cassius ତାଙ୍କ ସହ କଥା ହେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ Brutus ନିଜେ Cassiusଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବେ ବା Cassius ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିପାରନ୍ତି।

ଏହି କଥାଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, କାରଣ Cassius ଆଗରୁ ହିଁ Brutusଙ୍କୁ Caesarଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିବାର ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି। Brutusଙ୍କ ଏହି ସମ୍ମତି Cassiusଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହ ଆହୁରି ଆଲୋଚନା କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦିଏ।

Brutus ଚାଲିଯାଆନ୍ତି ଏବଂ Cassius ଏକୁଟିଆ ରହିଯାଆନ୍ତି।

୧୨. Brutusଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବାର Cassiusଙ୍କ ଯୋଜନା

Brutus ଚାଲିଯିବା ପରେ Cassius ଏକୁଟିଆ ନିଜର ପ୍ରକୃତ ଚିନ୍ତାଧାରା ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ସେ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି ଯେ Brutus ଜଣେ ମହାନ, ସମ୍ମାନନୀୟ ଓ ଉଚ୍ଚ ଚରିତ୍ରର ବ୍ୟକ୍ତି।

କିନ୍ତୁ Cassius ବୁଝିପାରନ୍ତି ଯେ Brutusଙ୍କର ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ସମ୍ମାନବୋଧକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରାଯାଇପାରେ। ସେ ଭାବନ୍ତି—ଏମିତି କିଏ ଅଛି ଯାହାକୁ କେବେ ପ୍ରଭାବିତ ବା ପ୍ରଲୋଭିତ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ?

Cassius ଜାଣନ୍ତି ଯେ Caesar ତାଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ Brutusଙ୍କୁ ଭଲ ପାଆନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା କରନ୍ତି। ତେଣୁ Brutus ଯଦି Caesarଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯାଆନ୍ତି, ତେବେ Caesarଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ ହେବ।

୧୩. ନକଲି ପତ୍ରର ଯୋଜନା

ଏବେ Cassius ନିଜର ପ୍ରକୃତ ଯୋଜନାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରନ୍ତି। ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ହସ୍ତାକ୍ଷରରେ ଅନେକ ପତ୍ର ଲେଖି Brutusଙ୍କ ଘରର ଝରକା ଦେଇ ଭିତରକୁ ଫିଙ୍ଗିବାକୁ ଯୋଜନା କରନ୍ତି।

ଏହି ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଏପରି ଲାଗିବ ଯେପରି ରୋମର ବିଭିନ୍ନ ନାଗରିକ ଏଗୁଡ଼ିକ ଲେଖିଛନ୍ତି। ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଏହା ପ୍ରକାଶ କରାଯିବ ଯେ ରୋମର ଲୋକମାନେ Brutusଙ୍କୁ ବହୁତ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ବହୁତ ଆଶା ରଖନ୍ତି।

ଏହି ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ Caesarଙ୍କ ବଢ଼ୁଥିବା ambition, ଅର୍ଥାତ୍ କ୍ଷମତା ଓ ଶକ୍ତି ପାଇବାର ତୀବ୍ର ଆକାଂକ୍ଷା ପ୍ରତି ପରୋକ୍ଷ ସଙ୍କେତ ରହିବ।

Cassius ଚାହାନ୍ତି ଯେ Brutus ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତୁ ଯେ Caesar ରୋମର ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ବିପଦ ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି ଏବଂ ରୋମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ Brutusଙ୍କ ଉପରେ ରହିଛି।

ପ୍ରକୃତରେ Cassius Brutusଙ୍କ ଦେଶପ୍ରେମ, ସମ୍ମାନବୋଧ ଓ ରୋମ ପ୍ରତି କର୍ତ୍ତବ୍ୟବୋଧର ସୁଯୋଗ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।

୧୪. ଶେଷ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ — Caesarଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର

ଶେଷରେ Cassius କହନ୍ତି ଯେ ଏହା ପରେ Caesarଙ୍କୁ ସତର୍କ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ। Cassius ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ Caesarଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଯଦିଓ ଏହା କରିବା ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ କେତେ ଦୁଃଖ ଓ ବିପଦ ସହିବାକୁ ପଡ଼ୁନା କାହିଁକି।

**“For we will shake him, or worse days endure”**ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି—ସେମାନେ Caesarଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ସ୍ଥିତିକୁ ଦୋହଲାଇ ଦେବେ, ନଚେତ୍ ଏହି ଚେଷ୍ଟାରେ ଆସୁଥିବା ଅଧିକ କଠିନ ଓ ବିପଜ୍ଜନକ ସମୟକୁ ସହିବେ।

ଏହିପରି ଭାବରେ ଅଂଶଟିର ଶେଷରେ Cassiusଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ—ସେ Brutusଙ୍କୁ ଚତୁରତାର ସହିତ ପ୍ରଭାବିତ କରି Caesarଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରରେ ସାମିଲ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।

ଅଂଶଟିର ମୁଖ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ

ଏହି ଅଂଶଟି ସମଗ୍ର ନାଟକ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, କାରଣ ଏଠାରୁ Cassiusଙ୍କ Brutusଙ୍କୁ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରରେ ସାମିଲ କରିବାର ପ୍ରକୃତ ଚେଷ୍ଟା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

• Caesar — ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ ଓ ଦୂରଦର୍ଶୀ; ସେ Cassiusଙ୍କ ବିପଜ୍ଜନକ ସ୍ୱଭାବକୁ ଚିହ୍ନିପାରନ୍ତି।
• Cassius — ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଚତୁର, ଆକାଂକ୍ଷୀ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୌଶଳୀ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରକାରୀ।
• Brutus — ମହାନ, ସଚ୍ଚୋଟ ଓ ଦେଶପ୍ରେମୀ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱ ହିଁ ତାଙ୍କୁ Cassiusଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହେବା ପାଇଁ ଦୁର୍ବଳ କରେ।
• Casca — ରୁକ୍ଷ, ସରଳବାଦୀ ଓ ବ୍ୟଙ୍ଗାତ୍ମକ, କିନ୍ତୁ ଭିତରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ସାହସୀ।
• ରୋମର ଜନତା — ଭାବପ୍ରବଣ, ଚଞ୍ଚଳ ଓ ସହଜରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଥିବା।
• Caesarଙ୍କ ବଢ଼ୁଥିବା ଶକ୍ତି — ମୁକୁଟ ପ୍ରଦାନ ଓ Marullus ଏବଂ Flaviusଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡିତ କରାଯିବା ଘଟଣାରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ।

ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି—ଏହି ଅଂଶଟି Cassiusଙ୍କ ସେହି ଯୋଜନାର ଆରମ୍ଭ କରେ, ଯାହାର ଫଳରେ Brutus ଧୀରେ ଧୀରେ Caesarଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯାଇ ଶେଷରେ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରରେ ସାମିଲ ହୁଅନ୍ତି।

Paraphrase

1. Caesar: “Would he were fatter! But I fear him not…”

English Paraphrase:
Caesar says that he wishes Cassius were a little fatter, because his thin and restless appearance makes him seem dangerous. However, Caesar insists that he is not afraid of Cassius. If Caesar ever had to fear anyone, Cassius would be the first person he would be careful about. Cassius is a great reader and keen observer who understands the hidden motives behind people's actions. He does not enjoy plays or music and rarely smiles. When he does smile, it seems as though he is mocking the part of himself that can be moved by anything amusing or pleasurable enough to make him smile. Caesar believes that men like Cassius are dangerous because they cannot be happy when they see someone greater than themselves. Caesar says that he is describing what should be feared rather than admitting what he personally fears, because he is Caesar. He then asks Antony to come to his right side because his left ear is deaf and to tell him honestly what he thinks of Cassius.

हिन्दी भावार्थ:
सीज़र कहता है कि काश कैसियस थोड़ा मोटा होता, क्योंकि उसका दुबला और बेचैन रूप उसे खतरनाक बनाता है। फिर भी सीज़र कहता है कि वह कैसियस से डरता नहीं है। यदि उसे किसी व्यक्ति से सावधान रहना पड़े, तो वह कैसियस ही होगा। कैसियस बहुत पढ़ा-लिखा और सूक्ष्म निरीक्षक है तथा लोगों के कार्यों के पीछे छिपे उद्देश्यों को समझ लेता है। उसे नाटक और संगीत पसंद नहीं हैं और वह बहुत कम मुस्कुराता है। जब वह मुस्कुराता है, तो ऐसा लगता है मानो कैसियस अपने उस व्यक्तित्व के उस हिस्से को तुच्छ समझता है, जो किसी मनोरंजक या सुखद चीज़ से प्रभावित होकर मुस्कुराने लगता है। सीज़र मानता है कि ऐसे लोग खतरनाक होते हैं क्योंकि वे अपने से अधिक महान व्यक्ति को देखकर प्रसन्न नहीं हो सकते। वह कहता है कि वह यह बता रहा है कि किससे डरना चाहिए, न कि वह स्वयं किससे डरता है, क्योंकि वह सीज़र है। फिर वह Antony को अपने दाहिनी ओर आने के लिए कहता है, क्योंकि उसका बायाँ कान बहरा है, और कैसियस के बारे में उसकी सच्ची राय पूछता है।

ଓଡ଼ିଆ ଭାବାର୍ଥ:
ସିଜର୍ କହୁଛନ୍ତି ଯେ କାସିଅସ୍ ଯଦି ଟିକେ ମୋଟା ହୋଇଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଭଲ ହୋଇଥାନ୍ତା; କାରଣ ତାଙ୍କର ରୋଗା ଓ ଅସ୍ଥିର ଚେହେରା ତାଙ୍କୁ ବିପଜ୍ଜନକ ଦେଖାଏ। ତଥାପି ସିଜର୍ କହନ୍ତି ଯେ ସେ କାସିଅସ୍‌ଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଯଦି କେବେ କାହାଠାରୁ ସତର୍କ ରହିବାକୁ ପଡ଼େ, ତେବେ କାସିଅସ୍‌ଙ୍କଠାରୁ ରହିବାକୁ ପଡ଼ିବ। କାସିଅସ୍ ବହୁତ ପଢ଼ାଶୁଣା କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଜଣେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକ। ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପଛରେ ଥିବା ଗୁପ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ବୁଝିପାରନ୍ତି। ସେ ନାଟକ ବା ସଙ୍ଗୀତକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ବହୁତ କମ୍ ହସନ୍ତି। ହସିଲେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଲାଗେ ଯେପରି କ୍ୟାସିଅସ୍ ନିଜ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱର ସେହି ଅଂଶକୁ ତୁଚ୍ଛ ମନେ କରୁଥିବା ପରି ଲାଗେ, ଯାହା କୌଣସି ମନୋରଞ୍ଜକ ବା ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଜିନିଷ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ହସିବାକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଏ। ସିଜରଙ୍କ ମତରେ ଏପରି ଲୋକ ବିପଜ୍ଜନକ, କାରଣ ସେମାନେ ନିଜଠାରୁ ବଡ଼ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେଖି ସହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ କହନ୍ତି ଯେ ସେ ନିଜେ କାହାକୁ ଭୟ କରନ୍ତି ବୋଲି କହୁନାହାନ୍ତି; ବରଂ କାହାଠାରୁ ସତର୍କ ରହିବା ଉଚିତ ତାହା କହୁଛନ୍ତି। ପରେ ସେ Antonyଙ୍କୁ ନିଜ ଡାହାଣ ପଟକୁ ଆସିବାକୁ କହନ୍ତି, କାରଣ ତାଙ୍କ ବାମ କାନ ବଧିର, ଏବଂ କାସିଅସ୍‌ଙ୍କ ବିଷୟରେ Antonyଙ୍କ ସତ୍ୟ ମତ ପଚାରନ୍ତି।

2. Casca: “You pulled me by the cloak. Would you speak with me?”

English Paraphrase:
Casca asks Brutus why he pulled him by his cloak and whether he wants to speak to him.

हिन्दी भावार्थ:
कैस्का पूछता है कि ब्रूटस ने उसका चोगा क्यों खींचा और क्या वह उससे कुछ बात करना चाहता है।

ଓଡ଼ିଆ ଭାବାର୍ଥ:
କାସ୍କା ପଚାରନ୍ତି ଯେ Brutus ତାଙ୍କ ଚୋଗା କାହିଁକି ଟାଣିଲେ ଏବଂ ସେ କ’ଣ ତାଙ୍କ ସହ କଥା ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।

To be continued in the next part.....