Sem 1: ENS Assignment

 ASSIGNMENT FOR THE INTERNAL EXAM. SEM:1, 2026           

ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରକଳ୍ପ / Assignment ମଧ୍ୟରୁ ଯେ କୌଣସି ଗୋଟିକ ର ଉତ୍ତର ଦିଅ।) (5 marks)

୧. ଜୈବ ବିବିଧତା ବିଲୁପ୍ତି ର କାରଣ 

9. ପ୍ରକଳ୍ପ ନାମ: ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯୟ (ଯେକୌଣସି ଗୋଟିକର )

ଉପକ୍ରମ:

ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଜୀବଜନ୍ତୁ, ଗଛଲତା ଓ ଅଣୁଜୀବଙ୍କ ସମାହାରକୁ 'ଜୈବ ବିବିଧତା' କୁହାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ମାନବକୃତ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ କାରଣ ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଦୁର୍ଲଭ ପ୍ରଜାତିର ଜୀବ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ଲୋପ ପାଇବାକୁ ବସିଲେଣି।

Answers / ଉତ୍ତର 

1. ଜୈବ ବିବିଧତା ବିଲୁପ୍ତିର ମୁଖ୍ୟ କାରଣଗୁଡ଼ିକ:

୧. ବାସସ୍ଥାନ ନଷ୍ଟ (Habitat Loss):

ଜୈବ ବିବିଧତା ହ୍ରାସର ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରଧାନ କାରଣ। ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ଚାଷଜମି, ଶିଳ୍ପାୟନ ଏବଂ ସହରୀକରଣ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲ କଟାଯାଉଛି। ଫଳରେ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରାକୃତିକ ବାସସ୍ଥାନ ହରାଉଛନ୍ତି।

୨. ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ (Climate Change):

ପୃଥିବୀର ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି (Global Warming) ଯୋଗୁଁ ପରିବେଶରେ ଅସ୍ବାଭାବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟୁଛି। ଅନେକ ଜୀବ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ପାଣିପାଗ ସହ ଖାପଖୁଆଇ ନପାରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଛନ୍ତି।

୩. ଅତ୍ୟଧିକ ଶିକାର (Over-exploitation):

ମଣିଷ ନିଜର ସ୍ୱାର୍ଥ ଓ ଲାଭ ପାଇଁ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁଙ୍କୁ ମାରି ସେମାନଙ୍କ ଚମଡ଼ା, ହାଡ଼, ଦାନ୍ତ ଓ ଶିଙ୍ଘ ଚୋରା ଚାଲାଣ କରୁଛି। ବାଘ, ହାତୀ ଓ ଗଣ୍ଡା ଭଳି ଜୀବମାନେ ଏଥିପାଇଁ ବିଲୁପ୍ତି ପଥରେ।

୪. ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ (Pollution):

ବାୟୁ, ଜଳ ଓ ମୃତ୍ତିକା ପ୍ରଦୂଷଣ ଯୋଗୁଁ ଜୀବଜଗତ ଉପରେ କୁପ୍ରଭାବ ପଡୁଛି। କୀଟନାଶକ ଔଷଧର ବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା ଉପକାରୀ କୀଟପତଙ୍ଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ପ୍ରାଣ ହରାଉଛନ୍ତି। ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ଯୋଗୁଁ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ବିପଦରେ ଅଛନ୍ତି।

୫. ବିଦେଶାଗତ ପ୍ରଜାତିର ଅନୁପ୍ରବେଶ (Invasive Species):

କୌଣସି ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ବାହାରୁ ଅଣାଯାଇଥିବା ନୂତନ ପ୍ରଜାତି ଯଦି ସେଠାକାର ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଜାତିଙ୍କୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାନ୍ତି, ତେବେ ସ୍ଥାନୀୟ ଜୈବ ବିବିଧତା ନଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ।

ଉପସଂହାର:

ଜୈବ ବିବିଧତା ହେଉଛି ପ୍ରକୃତିର ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦ। ଯଦି ଆମେ ଏହାର ସୁରକ୍ଷା ନକରିବା, ତେବେ ପରିବେଶର ସନ୍ତୁଳନ ବିଗିଡ଼ିଯିବ ଏବଂ ଏହା ମାନବ ସମାଜ ପାଇଁ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବ। ତେଣୁ ବୃକ୍ଷରୋପଣ ଓ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ସଂରକ୍ଷଣ ଦିଗରେ ଆମେ ସଚେତନ ହେବା ଜରୁରୀ।

2.ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ 

ପ୍ରକୃତିର କେତେକ ଆକସ୍ମିକ ଓ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଘଟଣା ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପକ ଜୀବନହାନି, ସମ୍ପତ୍ତି ନଷ୍ଟ ଏବଂ ପରିବେଶର କ୍ଷତି ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ 'ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ' କୁହାଯାଏ। ଏହା ମାନବ ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ବାହାରେ।

ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟର ପ୍ରକାରଭେଦ:

ଏହାକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ:

୧. ଭୂ-ତାତ୍ତ୍ୱିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ: ଭୂମିକମ୍ପ, ସୁନାମି, ଆଗ୍ନେୟଗିରି ଉଦ୍‌ଗିରଣ, ଭୂସ୍ଖଳନ।

୨. ପାଣିପାଗ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ: ବାତ୍ୟା, ବନ୍ୟା, ମରୁଡ଼ି, ବଜ୍ରପାତ।

ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା: ବାତ୍ୟା (Cyclone)

ଓଡ଼ିଶା ଭଳି ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ 'ବାତ୍ୟା' ଏକ ସାଧାରଣ ତଥା ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ।

୧. ବାତ୍ୟା କଣ?

ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ବାୟୁଚାପ ଅତ୍ୟଧିକ କମିଗଲେ ଏକ ଲଘୁଚାପ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଚାରିପାଖରୁ ପବନ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଅବସ୍ଥାରେ ପ୍ରବଳ ବେଗରେ ମାଡ଼ିଆସେ, ଯାହାକୁ ବାତ୍ୟା କୁହାଯାଏ।

୨. କାରଣ:

ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନର ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି।

ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ଚାପର ପରିବର୍ତ୍ତନ।

୩. ପ୍ରଭାବ:

ଜୀବନ ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ହାନି: ପ୍ରବଳ ପବନ ଯୋଗୁଁ ଗଛଲତା ଉପୁଡ଼ିଯାଏ, କଞ୍ଚାଘର ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଖୁଣ୍ଟ ଉପୁଡ଼ି ଯୋଗାଯୋଗ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ।

ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୁଆର: ସମୁଦ୍ର କୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଗାଁଗୁଡ଼ିକରେ ଲୁଣିପାଣି ପଶି ଚାଷଜମି ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ।

ଅତ୍ୟଧିକ ବର୍ଷା: ବାତ୍ୟା ସହିତ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହେବା ଫଳରେ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ବନ୍ୟା ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

୪. ପ୍ରତିକାର ଓ ସାବଧାନତା:

ବାତ୍ୟା ପୂର୍ବରୁ ରେଡିଓ ବା ଟିଭି ମାଧ୍ୟମରେ ପାଣିପାଗ ସୂଚନା ପ୍ରତି ସତର୍କ ରହିବା।

ପାଖରେ ଥିବା ବାତ୍ୟା ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳୀକୁ ଚାଲିଯିବା।

ଶୁଖିଲା ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ଜଳ ଏବଂ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଔଷଧ ସାଙ୍ଗରେ ରଖିବା।

ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ଯିବା ଅନୁଚିତ।

ଉପସଂହାର:

ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟକୁ ରୋକିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ସଠିକ୍ ପରିଚାଳନା, ବୃକ୍ଷରୋପଣ ଏବଂ ସତର୍କତା ଅବଲମ୍ବନ କଲେ ଆମେ ଏହାର କରାଳ ରୂପରୁ ଜୀବନ ଓ ଜୀବିକାକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବା।